رانندگی با فرمانی که می لرزد، نه تنها آزار دهنده است، بلکه می تواند یک زنگ خطر جدی برای سلامت خودرو و ایمنی شما باشد. این لرزش، چه در سرعت های بالا، چه هنگام ترمز گیری و یا حتی در حالت سکون، پیامی از طرف خودروی شما است که می گوید یک جای کار ایراد دارد. اما مشکل دقیقا کجاست؟ از یک مسئله ساده مثل بالانس نبودن لاستیک ها تا یک ایراد جدی در سیستم تعلیق، دلایل متعددی می توانند باعث این مشکل شوند.
در امداد جت، ما باور داریم که یک سفر آرام و لذت بخش، با یک رانندگی نرم و بدون لرزش آغاز می شود. به همین دلیل این راهنمای کامل را برای شما آماده کرده ایم تا با درک علت لرزش فرمان خودرو، با اطمینان کامل برای رفع آن اقدام کنید و کنترل سلامت خودروی خود را به دست بگیرید.
چرا فرمان خودروی شما می لرزد؟
قبل از این که به لیست دلایل بپردازیم، مهم ترین کار این است که یاد بگیرید لرزش خودروی خود را به درستی توصیف کنید. پاسخ به این سوالات، کلید اصلی عیب یابی است:
- چه زمانی لرزش اتفاق می افتد؟ آیا فقط در سرعت های خاص (مثلا بین ۸۰ تا ۱۰۰ کیلو متر بر ساعت) است؟ آیا فقط هنگام ترمز گرفتن رخ می دهد؟ یا در حالت درجا و خلاص هم وجود دارد؟
- لرزش را در کجا حس می کنید؟ آیا لرزش عمدتا در خود فرمان است یا در کل اتاق و صندلی ها نیز احساس می شود؟
- آیا لرزش با صدایی همراه است؟ آیا صدای هوم، تق تق یا کوبش همزمان با لرزش به گوش می رسد؟
به عنوان یک قانون کلی، لرزشی که بیشتر در فرمان حس می شود معمولا به چرخ های جلو مربوط است و لرزشی که در صندلی و اتاق حس می شود، به چرخ های عقب.
گروه اول: شایع ترین دلایل لرزش فرمان
در بیش از ۸۰ در صد موارد، ریشه لرزش فرمان در همین بخش، یعنی مجموعه چرخ ها و لاستیک ها نهفته است.
بالانس نبودن چرخ ها
اگر فرمان شما در سرعت های خاصی (معمولا بالای ۸۰ کیلو متر بر ساعت) شروع به لرزیدن می کند و با افزایش یا کاهش سرعت، لرزش قطع می شود، به احتمال بسیار زیاد مشکل از بالانس نبودن چرخ ها است. بالانس نبودن یعنی توزیع وزن در مجموعه رینگ و لاستیک یکنواخت نیست.
تنظیم نبودن باد لاستیک ها
کم باد یا پر باد بودن بیش از حد لاستیک ها می تواند باعث تغییر شکل سطح تماس آن ها با جاده شده و لرزش های خفیفی را در فرمان ایجاد کند.
فرسودگی یا آسیب دیدگی لاستیک
ساییدگی نامتوازن (پله کردن)، وجود برآمدگی یا “باد کردن” در دیواره کناری لاستیک، یا جدا شدن لایه های داخلی، همگی می توانند باعث شوند چرخ دیگر به صورت یک دایره کامل نچرخد و در نتیجه فرمان بلرزد.
خرابی و تاب داشتن رینگ ها
برخورد با چاله های عمیق یا جدول کنار خیابان می تواند باعث خم شدن یا تاب برداشتن رینگ چرخ شود. این تاب برداشتن حتی اگر با چشم به راحتی دیده نشود، در حین حرکت باعث لرزش شدید فرمان می شود.
تنظیم نبودن فرمان
اگر زوایای چرخ های شما (که به “میزان فرمان” معروف است) صحیح نباشد، لاستیک ها به جای حرکت مستقیم، تمایل به کشیده شدن به طرفین دارند. این وضعیت نه تنها باعث لاستیک سایی شدید می شود، بلکه می تواند لرزش خفیفی را نیز در فرمان ایجاد کند.
گروه دوم: لرزش فرمان فقط هنگام ترمز گرفتن
اگر لرزش فرمان تنها و تنها زمانی رخ می دهد که پدال ترمز را فشار می دهید، بدون شک مشکل در سیستم ترمز شما است.
تاب برداشتن دیسک ترمز
این اصلی ترین دلیل لرزش فرمان هنگام ترمز گیری است. دیسک های ترمز در اثر گرم و سرد شدن های مکرر ممکن است تاب بردارند. وقتی شما ترمز می گیرید، لنت ها با یک سطح نا صاف و موج دار درگیر می شوند و این لرزش مستقیما به فرمان منتقل می شود.
چسبندگی یا خرابی کالیپر ترمز
کالیپر قطعه ای است که لنت ها را روی دیسک فشار می دهد. اگر پیستون کالیپر گیر کند یا به درستی کار نکند، می تواند باعث داغ شدن بیش از حد یک چرخ و به مشام رسیدن بوی سوختگی لنت شود.
گروه سوم: لرزش های مداوم و مرتبط با سرعت
اگر مشکلات چرخ و ترمز را بررسی کرده اید و همچنان لرزش پا بر جا است، وقت آن است که به سراغ سیستم تعلیق و جلوبندی بروید.
خرابی سیبک ها و اتصالات جلوبندی
فرسوده شدن و “لق” شدن این قطعات، به خصوص سیبک فرمان، باعث ایجاد یک فضای خالی و لرزش در فرمان می شود. این لرزش معمولا در سرعت های مختلف احساس می شود و ممکن است با عبور از دست انداز ها با صدای کوبش همراه باشد.
فرسودگی بوش های سیستم تعلیق
بوش ها قطعات لاستیکی هستند که ضربات را جذب می کنند. با گذشت زمان، این بوش ها خشک، ترک خورده و پاره می شوند. خرابی بوش ها (به خصوص بوش طبق ها) می تواند باعث لرزش فرمان و احساس “گیجی” در کنترل خودرو شود.
خرابی بلبرینگ چرخ
خرابی بلبرینگ معمولا با یک لرزش خفیف در فرمان شروع می شود که با یک صدای ممتد “هوم” یا “زوزه” همراه است. این صدا با افزایش سرعت بلند تر می شود و معمولا هنگام دور زدن به یک سمت خاص، شدت آن تغییر می کند.
آسیب دیدگی پلوس ها
اگر لرزش فرمان شما بیشتر هنگام شتاب گیری یا دور زدن کامل فرمان رخ می دهد و با صدای “تق تق” همراه است، به احتمال زیاد مشکل از سر پلوس ها است.
گروه چهارم: لرزش در حالت درجا و هنگام شتاب گیری
گاهی اوقات منبع لرزش اصلا به چرخ ها و فرمان مربوط نیست، بلکه از موتور یا سیستم انتقال قدرت نشات می گیرد.
خرابی دسته موتور ها
دسته موتور ها قطعاتی هستند که موتور را به شاسی متصل کرده و لرزش های طبیعی آن را جذب می کنند. اگر این قطعات پاره یا فرسوده شوند، لرزش موتور مستقیما به شاسی و فرمان منتقل می شود.
مشکلات مربوط به سیستم جرقه زنی یا سوخت رسانی
اگر موتور خودرو به دلیل خرابی شمع ها، وایر ها یا کثیفی انژکتور ها به درستی کار نکند و “ریپ” بزند، این احتراق ناقص باعث لرزش موتور و در نتیجه لرزش اتاق و فرمان می شود.
آسیب دیدگی میل گاردان
در خودرو هایی که نیرو به چرخ های عقب منتقل می شود، تاب برداشتن، بالانس نبودن یا خرابی چهار شاخ گاردان می تواند باعث لرزش شدید در اتاق و فرمان، به خصوص هنگام شتاب گیری شود.
آیا لرزش فرمان خطرناک است؟
پاسخ کوتاه: بله، لرزش فرمان می تواند بسیار خطرناک باشد. نادیده گرفتن آن مانند نادیده گرفتن درد قفسه سینه است. لرزش ناشی از بالانس نبودن چرخ ها شاید در کوتاه مدت فقط آزار دهنده باشد، اما لرزش ناشی از خرابی سیبک فرمان، بلبرینگ یا تاب داشتن شدید دیسک ترمز، یک خطر ایمنی فوری محسوب می شود.
نکته تخصصی: هرگز لرزش فرمان را یک “ویژگی” عادی برای خودروی خود تلقی نکنید، حتی اگر قدیمی باشد. این لرزش همیشه یک نشانه از وجود ایراد است.
چگونه برای یک سفر بی لرزش آماده شویم؟ (پیشگیری)
- بازدید های دوره ای: به طور منظم باد لاستیک ها را چک کنید و هر ۱۰,۰۰۰ کیلو متر یک بار چرخ ها را بالانس و جا به جا کنید.
- رانندگی با احتیاط: از افتادن در چاله های بزرگ با سرعت بالا خودداری کنید.
- سرویس های منظم: سیستم ترمز و جلوبندی خودرو را در هر سرویس دوره ای توسط مکانیک معتمد خود بازبینی کنید.
- استفاده از قطعات با کیفیت: هنگام تعویض قطعات از برند های معتبر و با کیفیت استفاده کنید.
جمع بندی: قدم بعدی شما برای رفع لرزش فرمان چیست؟
اکنون شما به یک دانش جامع در مورد علت لرزش فرمان خودرو مجهز شده اید. شما می توانید نوع لرزش را تشخیص دهید و دلایل احتمالی آن را محدود کنید. قدم بعدی، اقدام عملی است. به یک مکانیک ماهر و معتمد مراجعه کنید و با اطمینان کامل، مشاهدات خود را با او در میان بگذارید.