چرا فرمان خودرو صدا می دهد؟

شنیدن صدایی نا آشنا از فرمان خودرو هنگام پیچیدن، می تواند نگران کننده باشد. چه صدای “تق تق” ضعیفی در یک دور برگردان باشد، چه “جیر جیر” آزار دهنده ای هنگام پارک کردن، این صدا ها فقط یک مزاحمت صوتی نیستند؛ آن ها زبان ماشین شما هستند. فرمان خودرو، سیستم پیچیده و حیاتی است که کنترل کامل وسیله نقلیه را در دستان شما قرار می دهد. بنا بر این، هر صدای غیر عادی از این بخش، یک پیام مهم است.

در امداد جت، ما معتقدیم که یک رانندگی آرام و ایمن، پایه و اساس یک سفر خاطره انگیز است. این مقاله، راهنمای جامع و کاملی است که به شما کمک می کند تا این پیام ها را رمز گشایی کنید و با آگاهی کامل برای رفع آن اقدام نمایید.

چرا صدای فرمان یک هشدار جدی است؟

سیستم فرمان و تعلیق خودرو برای کار کردی نرم، دقیق و بی صدا طراحی شده اند. وقتی صدایی غیر عادی از این مجموعه به گوش می رسد، به این معنا است که یک یا چند قطعه دیگر عملکرد صحیح خود را از دست داده اند. نادیده گرفتن این صدا ها می تواند عواقب جدی به همراه داشته باشد. یک مشکل کوچک می تواند به خرابی قطعات گران قیمت تری منجر شود. مهم تر از آن، هر گونه اختلال در سیستم فرمان، مستقیما بر کنترل شما روی خودرو تاثیر می گذارد و می تواند ایمنی شما و سرنشینان را به خطر بیندازد.

تفاوت فرمان هیدرولیک و برقی در عیب یابی

قبل از هر چیز، مهم است بدانید خودروی شما از چه نوع سیستم فرمان کمکی بهره می برد. اکثر خودرو های موجود در ایران دارای فرمان هیدرولیک هستند، در حالی که خودرو های جدید تر به سمت فرمان برقی (EPS) رفته اند.

• فرمان هیدرولیک: این سیستم از یک پمپ، روغن هیدرولیک و شیلنگ ها برای کمک به چرخش فرمان استفاده می کند. بسیاری از صدا ها در این سیستم (مانند ناله یا زوزه) مستقیما به کمبود یا خرابی روغن و پمپ مربوط می شود.
• فرمان برقی (EPS): این سیستم از یک موتور الکتریکی برای کمک به راننده استفاده می کند و فاقد پمپ و روغن هیدرولیک است. بنا بر این، صدا هایی مانند ناله پمپ در این سیستم وجود ندارد.

رمز گشایی انواع صدا های فرمان: هر صدا نشانه چیست؟

هر نوع صدا می تواند به مشکل خاصی اشاره کند. با دقت به نوع صدایی که می شنوید گوش دهید.

صدای تق تق یا کلیک فرمان

این صدا که معمولا هنگام دور زدن کامل یا در پیچ های تند شنیده می شود، یکی از شایع ترین صدا ها است.

• خرابی سر پلوس : این قطعه وظیفه انتقال نیرو از گیربکس به چرخ ها را دارد. وقتی گردگیر پلوس پاره می شود، گریس داخل آن خارج شده و آلودگی وارد می شود که باعث فرسودگی مفصل ها می گردد. صدای تق تق ممتد و ریتمیک هنگام دور زدن، نشانه کلاسیک خرابی سر پلوس است.
• دلایل دیگر: فرسودگی انتهای میله های فرمان (Tie Rod Ends) یا خرابی اتصالات توپی (Ball Joints) نیز می تواند صدای تق تق ایجاد کند.

صدای ناله یا زوزه فرمان

این صدا که با چرخاندن فرمان کم و زیاد می شود و شبیه ناله است، تقریبا همیشه به سیستم فرمان هیدرولیک مربوط می شود.

• مشکل در پمپ هیدرولیک یا سطح روغن: این صدا معمولا زمانی ایجاد می شود که سطح روغن هیدرولیک در مخزن پایین است و پمپ به جای روغن، هوا می کشد. هم چنین می تواند نشانه فرسودگی خود پمپ هیدرولیک یا استفاده از روغن نامرغوب باشد.

نکته کارشناسی: اولین و ساده ترین کار در صورت شنیدن صدای ناله، بررسی سطح روغن هیدرولیک در مخزن آن است. اگر سطح روغن پایین است، احتمال نشتی در سیستم وجود دارد که باید سریعا بررسی شود.

صدای جیر جیر یا غژغژ

این صدا که شبیه باز و بسته شدن یک در قدیمی است، معمولا به قطعات سیستم تعلیق مربوط می شود که نیاز به روانکاری دارند یا فرسوده شده اند.

• خشک شدن بوش های طبق: بوش های لاستیکی در سیستم تعلیق وظیفه جذب ضربات را دارند و با گذشت زمان خشک و ترک خورده می شوند.
• فرسودگی اتصالات توپی : این مفاصل نیز در صورت از دست دادن گریس، صدای مشابهی ایجاد می کنند.
• مشکل در بالای کمک فنر : بلبرینگ بالای کمک فنر در صورت خرابی می تواند صدای غژغژ یا بستن ایجاد کند.

صدای سایش یا خراشیدگی

این صدا حسی شبیه به کشیده شدن دو قطعه فلزی روی هم دارد و باید بسیار جدی گرفته شود.

• دلایل احتمالی:
• ایراد در جعبه فرمان: ممکن است قطعات داخلی جعبه فرمان فرسوده شده باشند.
• تماس قطعات: گاهی ممکن است سینی محافظ زیر موتور یا لبه داخلی گلگیر با قطعات متحرک فرمان یا چرخ تماس پیدا کند.
• مشکلات سیستم ترمز: گاهی یک سنگ ریزه بین دیسک و صفحه محافظ آن گیر می کند.

بررسی عمیق تر دلایل

حالا که با انواع صدا ها آشنا شدیم، بیایید نگاهی دقیق تر به قطعاتی بیندازیم که معمولا عامل این مشکلات هستند.

مشکلات سیستم هیدرولیک

سیستم فرمان هیدرولیک برای عملکرد صحیح به فشار روغن متکی است. کم شدن سطح روغن به دلیل نشتی از شیلنگ ها یا اتصالات، اولین و شایع ترین دلیل مشکلات صوتی (خصوصا صدای ناله) است.

خرابی پلوس

همانطور که اشاره شد، پارگی گردگیر لاستیکی پلوس ها باعث خروج گریس و ورود گرد و خاک می شود که این مفصل را به سرعت نابود می کند و نتیجه آن، صدای “تق تق” معروف در پیچ ها است.

فرسودگی قطعات جلوبندی و سیستم تعلیق

سیستم تعلیق و جلوبندی خودرو از قطعات مصرفی زیادی تشکیل شده است.

• بوش ها : قطعات لاستیکی که ضربات را جذب می کنند. خشکی و ترک خوردگی آن ها باعث صدای جیر جیر می شود.
• سیبک ها : مفاصل کروی که به چرخ اجازه حرکت می دهند. فرسودگی آن ها باعث لقی فرمان و ایجاد صدای کوبش می شود.
• میله های تعادل : خرابی آن ها نیز می تواند باعث صدای تق تق در دست انداز ها و پیچ ها شود.

ایراد در جعبه فرمان

جعبه فرمان (Steering Rack/Box) حرکت چرخشی دستان شما را به حرکت خطی برای چرخاندن چرخ ها تبدیل می کند. فرسودگی دنده‌های داخلی جعبه فرمان علاوه بر ایجاد صداهای ناهنجار، باعث می‌شود دقت فرمان کاهش یافته و با لقی فرمان خودرو مواجه شوید که در سرعت‌های بالا بسیار خطرناک است. اگر می خواهید دلایل این لقی را شناسایی کنید می توانید مقاله دلایل لقی فرمان خودرو امداد جت را بخوانید.

سایر دلایل احتمالی: از لاستیک تا کمک فنر

گاهی منشا صدا جایی است که انتظارش را ندارید. کمک فنر های فرسوده می توانند در هنگام چرخش فرمان صدا های کوبشی ایجاد کنند. رینگ و لاستیک های غیر استاندارد نیز فشار مضاعفی به کل سیستم فرمان وارد کرده و می توانند باعث بروز صدا شوند.

آیا رانندگی با فرمان پر سر و صدا خطرناک است؟

پاسخ کوتاه و قاطع، بله است. هر گونه صدای غیر عادی از سیستم فرمان می تواند نشانه ای از یک مشکل باشد که ایمنی شما را به خطر می اندازد. فرسودگی قطعاتی مانند سیبک ها می تواند منجر به از دست رفتن کنترل خودرو شود.

هشدار ایمنی: هرگز صدا های مربوط به سیستم فرمان و تعلیق را نادیده نگیرید. این سیستم ها مستقیما با توانایی شما در کنترل خودرو در ارتباط هستند. خرابی قطعه‌ای مانند پلوس یا سیبک می‌تواند منجر به از دست رفتن ناگهانی کنترل فرمان در حین حرکت شود.

ادامه رانندگی با این ریسک، بسیار خطرناک است. ایمن‌ترین اقدام، توقف و انتقال خودرو به تعمیرگاه برای عیب‌یابی تخصصی است. تیم‌های امداد جت در محورهای پرتردد، از جمله امداد خودرو رامسر، آماده انتقال ایمن خودروی شما هستند.

چه زمانی باید فورا به تعمیرگاه مراجعه کنیم؟

تشخیص و تعمیر اکثر مشکلات سیستم فرمان نیازمند تخصص و ابزار است. در صورت مشاهده هر یک از علائم زیر، در اسرع وقت به یک مکانیک معتمد مراجعه کنید:

• هر گونه صدای تق تق، کوبش یا سایش مداوم.
• اگر فرمان لقی بیش از حد دارد یا در مسیر مستقیم گیج می زند.
• اگر فرمان به طور ناگهانی سفت شده است.
• اگر نشتی روغن (معمولا قرمز یا قهوه ای روشن) از زیر خودرو مشاهده می کنید.
• اگر صدا با لرزش در فرمان همراه است.