شنیدن صدای غیرعادی از خودرو لزوما به معنای یک فاجعه گران قیمت نیست. این صداها زبان ماشین برای نشان دادن استهلاک قطعات هستند و معمولا علت واحدی ندارند. برای پیدا کردن علت صدای قیژ قیژ ماشین هنگام چرخاندن فرمان یا عبور از دست انداز، نباید فقط روی یک قطعه تمرکز کنید. تشخیص درست به مکان دقیق صدا، شرایط تولید آن و جنس صدا بستگی دارد. در این راهنمای عیب یابی تخصصی از امداد جت، مسیر تشخیص قطعه معیوب را بدون به خطر انداختن ایمنی خودرو با هم طی می کنیم.
صدا قیژ قیژ از کدام قسمت خودرو می آید ؟
مهم ترین قدم قبل از دست به آچار شدن، پیدا کردن جغرافیای صدا است. یک صدای نسبتا مشابه می تواند از چهار ناحیه کاملا متفاوت تولید شود:
-
داخل کابین: معمولا مربوط به قاب های پلاستیکی فرمان یا ستون فرمان است.
-
محفظه موتور: جایی که پمپ هیدرولیک، تسمه ها و قطعات جانبی موتور قرار دارند.
-
اطراف چرخ ها: پشت لاستیک ها که سیستم ترمز، بلبرینگ سرکمک و شلگیرها قرار گرفته اند.
-
زیر خودرو: سیستم اصلی تعلیق، بوش ها، میل موج گیر و طبق ها.
صدای قیژ، جیغ، جیرجیر و تق تق چه تفاوتی دارند؟
برای جلوگیری از سردرگمی و تعویض اشتباه قطعات، صداها و نشانه ها را بر اساس محل قرارگیری و شرایط رانندگی دسته بندی کرده ایم. کافی است بررسی کنید صدا از زیر کاپوت می آید یا سمت چرخ ها، سپس با کمک جدول زیر در کمتر از 30 ثانیه قطعه معیوب و واکنش لازم را شناسایی کنید:
راهنما تفکیک صدا و اقدام اولیه
| محل جغرافیایی صدا | شرایط ایجاد صدا | نوع صدا | خانواده محتمل قطعات | اقدام اولیه / درجه فوریت |
| محفظه موتور | هنگام چرخش فرمان | ناله یا جیغ تیز | تسمه، پمپ، کمبود روغن هیدرولیک | بررسی چشمی سطح روغن / زرد (مراجعه در اولین فرصت) |
| پشت لاستیک ها | چرخش فرمان درجا | جیرجیر یا تقه ریز | بلبرینگ سرکمک، توپی | پرهیز از چرخش فرمان تا انتها / نارنجی (نیاز به بررسی سریع) |
| زیر بدنه | عبور از سرعت گیر | قیژ قیژ یا صدای تخت کهنه | بوش های طبق و سیستم تعلیق | کاهش شدید سرعت قبل از دست انداز / زرد (بدون خطر جانی فوری) |
| چرخ های جلو | دور زدن همراه با گاز دادن | تق تق ریتمیک متوالی | مفصل بیرونی (احتمال خرابی سرپلوس) | پرهیز از شتاب گیری در پیچ / قرمز (خطر قفل شدن چرخ، توقف فوری) |
یک قانون کلی و طلایی: همان طور که در جدول بالا دیدید، صداهای تیز، ناله و جیرجیر (مثل جیغ تسمه یا صدای بوش ها) معمولا خطر جانی فوری ندارند و صرفا نشانه استهلاک قطعات پلاستیکی و لاستیکی هستند؛ اما هر زمان صدای تق تق متوالی و فلزی (آهن روی آهن) شنیدید، هندسه سیستم تعلیق در خطر است و باید فورا توقف کنید.
علت صدای قیژ هنگام چرخاندن فرمان چیست؟
اگر صدا فقط زمانی تولید می شود که با فرمان بازی می کنید، باید قطعات سیستم هدایت خودرو بررسی شوند.
روغن و سیستم هیدرولیک
کاهش سطح روغن هیدرولیک باعث می شود پمپ برای گردش سیال فشار مضاعفی را تحمل کند. این فشار به شکل صدای ناله یا جیرجیر ممتد شنیده می شود، به خصوص وقتی فرمان را تا انتهای کورس خود می چرخانید.
-
تست بی خطر خانگی : کاپوت را بالا بزنید و مخزن روغن هیدرولیک را پیدا کنید. در اکثر خودروها این مخزن نیمه شفاف است. با چشم بررسی کنید که سطح روغن بین خطوط MIN و MAX باشد.
تسمه و لغزش تسمه
تسمه هیدرولیک نیروی موتور را به پمپ منتقل می کند. اگر این تسمه خشک شده باشد، روی پولی می لغزد و صدای جیغ بسیار تیزی تولید می کند.
-
تست بی خطر خانگی : ماشین را کاملا خاموش کنید و سوییچ را در بیاورید. با انگشت اشاره، وسط تسمه هیدرولیک را به پایین فشار دهید. تسمه نباید بیشتر از یک بند انگشت (حدود یک تا یک و نیم سانتی متر) خلاصی داشته باشد.
فرمان برقی
در خودروهای مجهز به فرمان برقی، پمپ هیدرولیک وجود ندارد. اگر صدای جیرجیر می شنوید، مشکل از موتور الکتریکی فرمان یا سنسور زاویه است.
-
تست بی خطر خانگی : ماشین را خاموش کنید، 5 دقیقه صبر کنید و دوباره استارت بزنید. گاهی خطاهای نرم افزاری سنسور EPS با این ریست ساده موقتا برطرف می شوند.
-
هشدار ایمنی مراجعه به مکانیک: هرگز سوکت های زیر فرمان را دستکاری نکنید. کالیبراسیون سیستم EPS کاملا نرم افزاری است و فقط با دستگاه دیاگ تخصصی در نمایندگی یا تعمیرگاه مجاز انجام می شود.
توپی و بلبرینگ سرکمک
بلبرینگ سرکمک اجازه می دهد فنر همزمان با چرخش فرمان بچرخد. خرد شدن آن باعث می شود فنر گیر کرده و صدای قیژ قیژ تولید کند.
-
تست بی خطر خانگی : ماشین را در حالت روشن پارک کنید. از یک دوست بخواهید فرمان را به چپ و راست بچرخاند. خودتان کنار چرخ جلو گوش دهید؛ اگر صدا دقیقا از بالای لاستیک (زیر گلگیر) می آید، بلبرینگ سرکمک خراب است.
-
هشدار ایمنی مراجعه به مکانیک: باز کردن کمک فنر و رسیدن به این بلبرینگ نیازمند دستگاه “فنر جمع کن” است. باز کردن پیچ های کمک فنر در خانه باعث رها شدن فنر با قدرتی معادل شلیک گلوله می شود و خطر مرگ قطعی دارد.
علت صدای قیژ هنگام عبور از دست انداز چیست؟
اگر فرمان ثابت است اما با افتادن در چاله ها ماشین صدا می دهد، سیستم تعلیق متهم اصلی است.
بوش طبق
بوش های طبق حائل های لاستیکی بین قطعات فلزی هستند. خشکی یا پارگی این لاستیک ها باعث تماس فلز با فلز شده و صدای قیژ قیژ شبیه به تخت خواب کهنه تولید می کند.
-
تست بی خطر خانگی : فرمان را کامل بچرخانید تا بتوانید زیر ماشین را ببینید. با چراغ قوه به لاستیک های مشکی رنگ متصل به بازوی فلزی (طبق) نگاه کنید. وجود ترک های عمیق یا لهیدگی نشانه خرابی آن هاست.
-
هشدار ایمنی مراجعه به مکانیک: تعویض بوش طبق نیازمند باز کردن کل سیستم تعلیق و استفاده از دستگاه پرس هیدرولیک صنعتی برای خارج کردن بوش قدیمی است. ضربه زدن با چکش در خانه فقط باعث کج شدن طبق می شود.
میل موج گیر و بوش یا لینک آن
این قطعات تعادل ماشین را در پیچ ها حفظ می کنند. خشکی لاستیک های چاکدار میل تعادل عامل اصلی صدای جیرجیر است.
-
تست بی خطر خانگی : ماشین را خاموش کنید. دست خود را روی لبه سقف (بالای درب ها) بگذارید و ماشین را به شدت به چپ و راست تکان دهید. اگر صدای تق تق ریز شنیدید، لینک های میل موج گیر لقی دارند.
-
هشدار ایمنی مراجعه به مکانیک: میل تعادل تحت فشار و گشتاور شدیدی قرار دارد. باز کردن غیر اصولی پیچ های آن در حالی که ماشین روی جک است، می تواند باعث در رفتن قطعه و آسیب شدید به دست شما شود.
کمک فنر و فنر لول
کمک فنری که نشتی روغن دارد، در فشردگی های ناگهانی توانایی دفع ضربه را ندارد و صدای کوبش تولید می کند.
-
تست بی خطر خانگی : گلگیرهای جلو را با تمام وزن به پایین فشار دهید و رها کنید. ماشین باید با یک نوسان ثابت شود. همچنین با دست کشیدن روی بدنه کمک فنر، نشتی روغن را چک کنید.
-
هشدار ایمنی مراجعه به مکانیک: تعویض کمک فنر زاویه کمبر و کستر چرخ ها را به هم می ریزد. این کار حتما باید توسط جلوبندی ساز انجام شود تا پس از تعویض، خودرو مجددا میزان فرمان لیزری شود.
آیا ممکن است صدا اصلا از سیستم جلوبندی نباشد؟
گاهی اوقات خطای تشخیص باعث می شود قطعات گران قیمت بی دلیل تعویض شوند.
تماس لاستیک با شلگیر
افتادگی سپر یا شکستگی خارهای شلگیر پلاستیکی باعث می شود هنگام پیچیدن کامل فرمان، لاستیک روی پلاستیک کشیده شده و صدای قیژ قیژ بلندی تولید کند.
-
تست بی خطر خانگی : فرمان را تمام چرخیده نگه دارید و با چراغ قوه داخل گلگیر را ببینید. اگر روی پلاستیک شلگیر آثار ساییدگی و ذوب شدن می بینید، مشکل از همینجاست.
-
هشدار ایمنی مراجعه به مکانیک: پلاستیک های ساییده شده را خودسرانه با چاقو نبرید. گاهی ساییدگی لاستیک به شلگیر به دلیل افتادگی شاسی یا خرابی کمک فنر است و بریدن پلاستیک فقط صورت مسئله را پاک می کند.
چه زمانی باید فورا خودرو را بررسی کرد؟
نشانه های زیر خط قرمز ایمنی هستند. در صورت مواجهه با این موارد، رانندگی را متوقف کرده و فورا از کارشناسان امداد بخواهید:
-
سفت شدن ناگهانی و قفل شدن فرمان حین رانندگی در پیچ ها.
-
صدای کوبش شدید فلز به فلز که با افت ارتفاع ملموس در یک سمت ماشین همراه باشد (خطر در رفتن سیبک).
-
مشاهده نشتی شدید مایع قرمز یا قهوه ای رنگ در زیر محفظه موتور (تخلیه کامل روغن هیدرولیک).
جمع بندی
صدای قیژ قیژ ماشین هنگام چرخاندن فرمان یا عبور از دست اندازها، یک سیگنال واضح برای رسیدگی به خودرو است. با انجام تست های بی خطر خانگی که آموزش دادیم، می توانید منشا صدا را از بین سیستم هیدرولیک، تسمه ها یا قطعات تعلیق محدود کنید. اما فراموش نکنید که رفع این مشکلات مستقیما با پایداری ماشین در سرعت های بالا گره خورده است. اگر صدای کوبش فلزی می شنوید یا فرمان شما لقی دارد، تکنسین های مکانیک سیار امداد جت آماده اند تا پروسه عیب یابی تخصصی و تعویض قطعات را در محل شما و با بالاترین استانداردهای ایمنی انجام دهند.