چک لیست کامل بازدید جلوبندی قبل از سفر (معاینه فنی در خانه)

تصور کنید چمدان ها را بسته اید، موسیقی مورد علاقه تان پخش می شود و جاده ای زیبا پیش روی شماست. همه چیز برای یک سفر رویایی آماده است، اما ناگهان یک صدای تق تق خشک از زیر چرخ ها یا لرزش فرمان در سرعت بالا، تمام آرامش کابین را به هم می زند. در سفرهای جاده ای، جلوبندی فرمانده مطلق ایمنی شماست و یک نقص کوچک که در رانندگی آرام شهری دیده نمی شود، زیر فشار سرعت اتوبان و وزن بالای چمدان ها می تواند به یک حادثه خطرناک تبدیل شود. امداد جت در این مقاله، یک راهنمای عملیاتی و گام به گام برای معاینه فنی جلوبندی در خانه را به شما ارائه می دهد تا مرز میان یک سفر امن و در راه ماندن را به خوبی بشناسید.

چک لیست سریع 30 ثانیه ای: قبل از استارت زدن چک کنید!

قبل از اینکه حتی کاپوت ماشین را بالا بزنید یا دست به آچار شوید، این سه تست ساده را در پارکینگ انجام دهید:

1. 1. در حالی که ماشین خاموش است، فرمان را کمی به چپ و راست تکان دهید. خلاصی غربیلک (مقدار بازی کردن فرمان قبل از اینکه لاستیک ها روی زمین تکان بخورند) نباید بیشتر از دو تا سه سانتی متر باشد.

   2. ماشین را روشن کنید و در همان حالت توقف، فرمان را تا انتها به چپ و راست بچرخانید. نباید هیچ گونه صدای زوزه ممتد، گیر کردن فرمان یا صدای تق تق فلزی از زیر چرخ ها شنیده شود.

   3. کف دست خود را به صورت عرضی روی سطح آج هر چهار لاستیک بکشید. رویه لاستیک ها باید کاملا یکدست باشد و نباید حالت پله پله ای، موج دار یا لبه های تیز داشته باشد.

به زبان بدن خودرو خود گوش دهید (علائم هشدار)

خرابی قطعات جلوبندی معمولا به صورت تدریجی پیشرفت می کند. ماشین شما قبل از اینکه قطعه ای در جاده بشکند، با سه نشانه اصلی به شما هشدار می دهد:

صداهای غیرعادی (تق تق، کوبش، جیرجیر)

هر صدایی در جلوبندی زبان خاص خود را دارد. صدای کوبش عمیق هنگام عبور از سرعت گیرها معمولا نشانه ضعف کمک فنر است. صدای تق تق خشک و فلزی هنگام افتادن در چاله ها، مستقیما به خرابی سیبک ها یا پاره شدن بوش های طبق اشاره دارد (طبق همان بازوی فلزی زیر چرخ است که چرخ را به شاسی وصل می کند و سیبک مفصل کروی شکل سر آن است). همچنین صدای جیرجیر شبیه به تخت خواب کهنه در دست اندازهای ریز، نشانه خشکی لاستیک های میل موج گیر است. قانون مهم قبل از سفر این است که هر صدایی که به تازگی از زیر ماشین شنیده می شود را جدی بگیرید.

تفاوت لرزش بالانس چرخ با لرزش خطرناک پلوس

قبل از بررسی لرزش، باید بدانید «پلوس» چیست؛ پلوس همان میله فولادی ضخیمی است که از گیربکس بیرون می آید و به چرخ جلو وصل می شود تا نیروی موتور را به چرخ ها منتقل کند و ماشین راه برود. دو سر این میله دارای مفصل های متحرکی به نام «سرپلوس» (سمت چرخ) و «مشعلی و سه شاخه» (سمت گیربکس) است. حالا برای تشخیص علت لرزش فرمان به این تفاوت کلیدی دقت کنید:

• • لرزش مداوم در سرعت مشخص: اگر فرمان به صورت مداوم در سرعت بین 80 تا 120 کیلومتر بر ساعت می لرزد و با کم و زیاد کردن گاز تغییر نمی کند، مشکل صرفا از بالانس نبودن چرخ هاست.

  • لرزش فقط هنگام گاز دادن: اگر ماشین در حالت خلاص یا سرعت ثابت نرم است، اما به محض اینکه پدال گاز را فشار می دهید (به ویژه در سربالایی ها و هنگام شتاب گیری) کل اتاق و فرمان به لرزه می افتد و با برداشتن پا از روی گاز لرزش فورا قطع می شود، سه شاخه و مشعلی پلوس شما خراب شده است و زیر فشار جاده احتمال خرد شدن کامل آن وجود دارد.

انحراف و کشیده شدن فرمان

اگر در یک جاده صاف و بدون شیب، فرمان را در حالت مستقیم نگه می دارید اما ماشین تمایل دارد به سمت چپ یا راست منحرف شود، زوایای چرخ های جلو به هم ریخته است. رانندگی طولانی با ماشینی که فرمان می کشد، علاوه بر خسته کردن مچ دست راننده، آج لاستیک را در طول یک سفر چند صد کیلومتری به طور کامل نابود می کند.

کدام خرابی ها باعث در راه ماندن می شوند؟

برای اینکه بدانید با مشاهده هر علامت آیا مجاز به شروع سفر هستید یا باید فورا سفر را تا زمان تعمیر به تعویق بیندازید، وضعیت خودروی خود را با جدول زیر تطبیق دهید تا در کمتر از 30 ثانیه تصمیم درست را بگیرید:

نشانه مشاهده شده در بازرسی	قطعه معیوب در جلوبندی	عاقبت بی توجهی در جاده	اقدام اولیه / درجه فوریت
پارگی لاستیک گردگیر و پاشش گریس روی چرخ	گردگیر پلوس یا گردگیر جعبه فرمان	ورود شن و آب به مفصل و خرد شدن کامل پلوس در اتوبان	لغو حرکت و تعویض فوری گردگیر / قرمز (تعمیر فوری و ارزان قبل از خسارت سنگین)
لقی چرخ روی جک یا صدای تق تق شدید در پیچ	سیبک زیر کمک فنر، سرپلوس یا بلبرینگ چرخ	در رفتن چرخ از زیر ماشین یا قفل شدن ناگهانی چرخ در سرعت بالا	ممنوعیت مطلق ورود به جاده / قرمز (خطر جانی و واژگونی، نیاز به مکانیک)
لرزش شدید اتاق فقط در زمان فشار دادن گاز	سه شاخه و مشعلی پلوس (سمت گیربکس)	بریدن پلوس در سربالایی های جاده و از کار افتادن حرکت خودرو	پرهیز از سفر کوهستانی و پرشتاب / نارنجی (تعمیر ضروری پیش از شروع سفر)
صدای جیرجیر در دست انداز ریز یا نوسان بدنه	لاستیک چاکدار میل موج گیر یا ضعف کمک فنر	کاهش تعادل در پیچ های تند و افزایش مسافت ترمزگیری	رانندگی با سرعت مطمئنه و حفظ فاصله طولی / زرد (قابل کنترل تا رسیدن به تعمیرگاه)

یک قانون کلی و طلایی: همان طور که در جدول بالا مشخص است، صداهای نرم و لاستیکی (مثل جیرجیر در سرعت گیرها) باعث توقف خودرو در بیابان نمی شوند و فقط سواری را کمی خشک می کنند؛ اما هر نشانه ای که مربوط به «چرخیدن چرخ و انتقال قدرت» باشد (مثل پارگی گردگیر پلوس، لرزش زیر گاز و صدای تق تق فلزی در دور زدن)، دقیقا همان مواردی هستند که ماشین را در میانه جاده زمین گیر کرده و شما را نیازمند خودروبر می کنند.

آموزش عملی معاینه فنی خانگی 5 مرحله ای

برای اینکه مطمئن شوید جلوبندی تاب تحمل فشار جاده را دارد، این 5 گام عملی و بی خطر را به ترتیب در خانه انجام دهید:

گام اول (بدون جک): بررسی آج لاستیک و تست فشردن گلگیر

ابتدا فشار باد هر چهار چرخ و لاستیک زاپاس را زمانی که لاستیک ها کاملا سرد هستند تنظیم کنید. سپس برای بررسی عمق آج، نیازی به ابزار خاصی ندارید؛ در داخل شیارهای اصلی تمام لاستیک ها، پله های لاستیکی کوچکی به نام «نشانگر سایش» تعبیه شده است. اگر سطح رویه لاستیک شما آن قدر ساییده شده که با این پله های کوچک همسطح شده است، لاستیک دیگر توان تخلیه آب در جاده بارانی را ندارد و برای سفر خطرناک است.

سپس برای تست سلامت کمک فنرها، به سراغ چهار گوشه ماشین بروید. هر بار روی یک گلگیر با تمام وزن خود به سمت پایین فشار وارد کنید و ناگهان رها کنید. بدنه ماشین باید بالا بیاید و فورا ثابت شود؛ اگر اتاق ماشین مثل گهواره بیش از دو بار بالا و پایین رفت، کمک فنر آن چرخ روغن زده و خراب است.

گام دوم (با جک): تست لقی چرخ

یک سمت جلوی ماشین را جک بزنید تا لاستیک فقط چند سانتی متر از زمین جدا شود، سپس دو تست زیر را انجام دهید:

• • تست افقی (ساعت 9 و 3): چرخ را با دو دست در سمت چپ و راست (موقعیت ساعت 9 و 3) محکم بگیرید و به صورت متناوب به داخل و خارج فشار دهید. چرخ نباید بازی کند؛ شنیدن صدای تقه یا احساس لقی زیر دست، نشانه خرابی سیبک فرمان یا قرقری جعبه فرمان است.

  • تست عمودی (ساعت 12 و 6): حالا دست ها را در بالاترین و پایین ترین نقطه لاستیک (ساعت 12 و 6) بگذارید و چرخ را بالا و پایین تکان دهید. وجود لقی در این زاویه بسیار خطرناک است و نشان می دهد بلبرینگ چرخ خرد شده و یا سیبک زیر کمک فنر در آستانه در رفتن است.

  • هشدار ایمنی بسیار مهم هنگام جک زدن: جک های فابریک خودرو (جک های لوزی) پایه بسیار باریکی دارند و فقط برای تعویض آرام لاستیک طراحی شده اند. وقتی می خواهید چرخ را روی جک با قدرت تکان دهید، حتما ماشین را در زمین کاملا صاف و آسفالت پارک کنید، ترمز دستی را تا انتها بکشید، دنده را در حالت یک قرار دهید و هرگز در حین تکان دادن چرخ، پا یا سر خود را زیر بدنه ماشین نبرید تا در صورت سر خوردن جک آسیب نبینید.

گام سوم : بررسی حیاتی گردگیر پلوس و جعبه فرمان

این مهم ترین بازرسی پیش از سفر است و برای انجام آن اصلا نیازی نیست زیر ماشین بخوابید! ماشین را روشن کنید، فرمان را تا آخرین حد ممکن به سمت چپ بچرخانید و موتور را خاموش کنید. حالا با نور چراغ قوه به پشت چرخ جلو نگاه کنید. روی میله پلوس و همچنین روی میله های خروجی جعبه فرمان، پوشش های لاستیکی شیاردار و آکاردئونی شکلی به نام «گردگیر» وجود دارد که وظیفه دارند گریس مخصوص داخل مفصل را نگه دارند.

• • هشدار مالی و ایمنی (تفاوت یک خرج کوچک با خسارت سنگین): با دقت به این لاستیک های شیاردار و دیواره داخلی رینگ نگاه کنید. اگر روی گردگیر ترک یا پارگی دیدید و یا متوجه شدید گریس سیاه و غلیظ به داخل رینگ و قطعات اطراف پاشیده شده است، به هیچ وجه با آن ماشین به جاده نروید! تا وقتی که فقط گردگیر پاره شده و پلوس به صدا نیفتاده است، مکانیک با یک هزینه بسیار ناچیز گردگیر را عوض کرده و گریس تازه می زند؛ اما اگر با گردگیر پاره وارد جاده شوید، آب و شن ریزه های آسفالت وارد ساچمه ها شده و ظرف کمتر از 300 کیلومتر، کل پلوس را خرد می کند که علاوه بر در راه ماندن، هزینه تعویض کامل پلوس را روی دستتان می گذارد.

گام چهارم: بررسی وضعیت بوش های طبق

در همان حالتی که فرمان کامل چرخیده است، نور چراغ قوه را روی بازوی فلزی پایینی که چرخ را به شاسی وصل کرده (طبق) بیندازید. در محل اتصال این بازوی فلزی به بدنه، استوانه های لاستیکی ضخیمی به نام «بوش طبق» قرار دارند. اگر این لاستیک ها پاره شده باشند، تکه های لاستیک از دور فلز بیرون زده یا فلز وسط بوش کج شده است.

همچنین برای تست حرکتی بوش طبق بدون نیاز به ابزار تعمیرگاهی، در یک کوچه خلوت با سرعت بسیار کم (حدود 10 کیلومتر بر ساعت) حرکت کنید و چند بار پشت سر هم به صورت ضربه ای روی پدال ترمز بزنید و رها کنید؛ اگر با هر نیش ترمز، صدای «تَق» از زیر پای راننده شنیده می شود یا حس می کنید چرخ جلو عقب و جلو می رود، بوش طبق پاره شده است. (توجه داشته باشید که تست اهرم کردن زیر طبق با دیلم نیازمند قرار گرفتن خودرو روی جک چهارستونه تعمیرگاه است و هرگز نباید در خانه انجام شود).

گام پنجم (تست حین حرکت): دور دایره ای و تست شیرجه در ترمزگیری

در آخرین مرحله، ماشین را به یک فضای باز و خلوت ببرید. ابتدا فرمان را تا انتها به یک سمت بچرخانید و با گاز ملایم یک دور کامل بزنید (این کار را برای هر دو سمت چپ و راست تکرار کنید). اگر در حین دور زدن صدای «تق تق تق» ممتد و ریتمیک شنیدید، سرپلوس شما معیوب است.

سپس در مسیر مستقیم تا سرعت 40 کیلومتر بر ساعت حرکت کنید و با اطمینان از خالی بودن پشت سر، یک ترمز نسبتا شدید بگیرید. در یک جلوبندی سالم، ماشین باید به صورت تراز متوقف شود؛ اما اگر دماغه خودرو به شدت به سمت زمین شیرجه زد و عقب ماشین بیش از حد بالا رفت، کمک فنرهای جلو توان مهار وزن خودرو را از دست داده اند.

نقاط ضعف خودروهای ایرانی زیر بار مسافرتی صندوق

وقتی چهار سرنشین سوار ماشین می شوند و صندوق عقب پر از چمدان و وسایل سفر می شود، صدها کیلوگرم وزن اضافه به شاسی تحمیل می گردد. این وزن سنگین، نقاط ضعف پلتفرم خودروهای داخلی را بیدار می کند:

ضعف قوطی شاسی در خانواده پراید، تیبا و ساینا

در این خودروها، طبق و میله های تعادل مستقیما به قوطی فلزی زیر رادیاتور و سرشاسی جلو متصل هستند. وقتی ماشین سنگین است و با سرعت بالا در جاده روی یک دست انداز یا چاله می افتد، فشار وارده باعث ترک خوردن پل زیر رادیاتور یا باز شدن دهانه شاسی می شود. به همین دلیل است که بسیاری از رانندگان پراید پس از بازگشت از یک سفر طولانی متوجه می شوند چرخ های جلو کج شده و لبه داخلی لاستیک ها به شدت ساییده شده است.

ضعف بوش های جناقی در خانواده پژو 405، پارس و سمند

در خانواده پژو و سمند، وزن سنگین موتور و بار مسافرتی فشار مضاعفی به «بوش های لبه دار (جناقی) طبق» و بوش های جعبه فرمان وارد می کند. اگر این بوش ها از قبل ترک های ریز داشته باشند، در پیچ های تند کوهستانی به طور کامل پاره می شوند و ماشین ناگهان در سرعت بالا دچار گیجی شدید فرمان می شود.

چه زمانی باید کلید را به دست متخصص بسپاریم؟

چک لیست 5 مرحله ای بالا به شما دید دقیقی از سلامت خودرو می دهد، اما فراموش نکنید که برخی اتصالات حیاتی زیر ماشین فقط زمانی که خودرو روی جک بالابر تعمیرگاه قرار می گیرد و وزن از روی چرخ ها برداشته می شود قابل بررسی دقیق هستند. اگر در بازرسی خانگی متوجه پارگی گردگیرها، لقی چرخ، صدای تق تق یا کشش فرمان شدید، به هیچ وجه سعی نکنید در خانه پیچ های زیربندی را آچارکشی کنید؛ زیرا سفت کردن پیچ های طبق و کمک فنر نیازمند زاویه مشخص و گشتاور دقیق است.

نیاز به چکاپ اورژانسی قبل از سفر دارید؟

اگر فردا عازم سفر هستید و فرصت ایستادن در صف تعمیرگاه ها را ندارید، تیم مکانیک سیار امداد جت آماده است تا در پارکینگ منزل شما حاضر شود. کارشناسان ما با ابزار تخصصی، تمام اتصالات جلوبندی، پلوس ها، بلبرینگ ها و سیستم ترمز را به دقت بازدید و آچارکشی می کنند و در صورت نیاز به تعویض قطعاتی مثل لنت، سیبک یا گردگیر پلوس، خدمات را در همان محل با قطعات اصلی انجام می دهند تا با خیالی آسوده راهی جاده شوید. همین حالا تماس بگیرید.

تجهیزات ضروری مرتبط با چرخ و جلوبندی در سفر

حتی با سالم ترین خودرو نیز باید برای حوادث جاده ای مثل افتادن در چاله های شبانه یا پنچری آماده باشید. قبل از حرکت مطمئن شوید این چهار وسیله در صندوق عقب شما سالم و آماده به کار هستند:

• • جک سالم و آچار چرخ فابریک: قبل از سفر امتحان کنید که آچار چرخ شما دقیقا اندازه پیچ های رینگ باشد (گاهی پس از تعویض پیچ های چرخ در آپاراتی، آچار قبلی دیگر به پیچ جدید نمی خورد!).

  • تخته چوبی یا زیرجکی صاف: در شانه خاکی جاده ها زمین نرم یا شیب دار است؛ داشتن یک تکه تخته چوبی ضخیم برای قرار دادن زیر پایه جک، مانع از فرو رفتن جک در خاک و سقوط ماشین می شود.

  • چراغ قوه یا چراغ پیشانی (هدلایت): برای بررسی زیر ماشین یا تعویض چرخ در تاریکی شب های جاده ضروری است.

  • اسپری روان کننده و ضد زنگ (همراه با یک هشدار مهم): داشتن اسپری ضد زنگ برای باز کردن پیچ های قفل شده و زنگ زده چرخ بسیار کمک کننده است. اما دقت کنید: هنگام استفاده از این اسپری روی پیچ های چرخ، به هیچ عنوان اجازه ندهید ذرات چرب اسپری از لابه لای رینگ به روی «دیسک و لنت ترمز» پاشیده شود! چرب شدن دیسک ترمز باعث از کار افتادن کامل ترمز آن چرخ در جاده می شود. همچنین پس از باز کردن چرخ، قبل از بستن مجدد پیچ ها، رزوه پیچ را با دستمال خشک کنید؛ چرب بودن رزوه پیچ چرخ باعث شل شدن خودبه خودی پیچ ها در سرعت بالای اتوبان می شود.

سخن پایانی

یک معاینه 20 دقیقه ای در خانه قبل از بستن چمدان ها، مرز میان یک سفر شیرین خانوادگی و ساعت ها سرگردانی در کنار جاده است. به زبان ماشین خود گوش دهید، بررسی ساده گردگیرهای پلوس و آج لاستیک را پشت گوش نیندازید و هرگز با جلوبندی معیوب دل به جاده نزنید. امداد جت در تمام طول مسیر پشتیبان امنیت و آرامش شماست.