شمع خودرو قطعه ای کوچک در بالای هر سیلندر است، اما نقشی کلیدی در روشن شدن و تولید قدرت موتور ایفا می‌کند. وظیفه شمع این است که در لحظه فشرده شدن مخلوط سوخت و هوا، با ایجاد یک جرقه قوی آن را مشتعل کند. از آنجا که نوک شمع مستقیماً در داخل اتاقک احتراق قرار دارد، وضعیت ظاهری و رنگ سر شمع مانند یک گزارش دقیق از شرایط داخلی موتور عمل می کند.
مشاهده یک شمع سیاه شده یا آغشته به روغن هنگام باز کردن شمع ها، خود بیماری نیست؛ بلکه نشانه‌ای از یک اختلال در تنظیم سوخت و هوا و یا نفوذ روغن به بخش‌های داخلی موتور است. در این راهنمای جامع از امداد جت، بررسی می‌کنیم که چگونه با نگاه کردن به بخش‌های مختلف شمع، تفاوت یک نشتی ساده بیرونی را با روغن‌سوزی موتور تشخیص دهید و برای رفع اصولی هر کدام چه اقدامی انجام دهید.
۳ نکته کلیدی برای تشخیص وضعیت شمع
پیش از آنکه نگران هزینه های سنگین تعمیر موتور شوید، شمع باز شده را با دقت نگاه کنید و به این سه سؤال پاسخ دهید تا مسیر عیب یابی مشخص شود:
-
۱. دقیقاً کجای شمع روغنی شده است؟
-
فقط رزوه ها (دنده ها) و چینی بالای شمع چرب است، اما نوک الکترود خشک است: در این حالت بخش های داخلی موتور (رینگ و پیستون) سالم هستند! روغن از واشر درپوش سوپاپ به داخل گودال (چاهک) شمع نشت کرده و هنگام باز کردن شمع با آچار، روی رزوه ها ریخته است (تعمیری ساده و کم هزینه).
-
نوک الکترودِ شمع (قسمتی که داخل سیلندر قرار می گیرد) خیس و چرب است: این حالت نشان می دهد که روغن موتور به داخل اتاقک احتراق نفوذ کرده است و باید سلامت لاستیک ساق سوپاپ، رینگ پیستون یا سیستم تهویه کارتر بررسی شود.
-
-
۲. خیسی روی شمع از روغن موتور است یا «بنزین خام»؟
-
گاهی سر شمع سیاه و خیس است، اما این خیسی ناشی از روغن سوزی نیست؛ بلکه به دلیل جرقه نزدن کوئل یا وایر، بنزینِ پاشیده شده نسوخته و روی دوده های قبلی شمع نشسته است. اگر شمع بوی تند بنزین می‌دهد و مایع روی آن در مجاورت هوا به سرعت خشک می شود، مشکل از سیستم جرقه زنی یا سوخت رسانی است، نه روغن سوزی.
-
-
۳. فقط یک شمع سیاه شده است یا همه شمع ها؟
-
فقط یکی از شمع ها سیاه یا روغنی است: مشکل موضعی و محدود به همان یک سیلندر است (مثلاً سوزن انژکتور همان سیلندر بیش از حد سوخت می پاشد، وایر یا کوئل آن خانه ضعیف است، و یا لاستیک ساق سوپاپ و رینگ همان سیلندر آسیب دیده است).
-
هر چهار شمع به یک اندازه سیاه و دوده‌زده هستند: مشکل در یکی از قطعات مرکزی مدیریت موتور است که روی همه سیلندرها اثر می‌گذارد (مانند کثیفی شدید فیلتر هوا، خرابی سنسور اکسیژن، سنسور فشار هوا یا گرفتگی سوپاپ بخار روغن).
-
تفاوت شمع دوده‌زده (سیاه و خشک) با شمع روغنی (خیس و چرب)
بسیاری از رانندگان هر نوع سیاهی روی شمع را به پای روغن سوزی می گذارند، در حالی که دو نوع سیاهی کاملاً متفاوت وجود دارد:
حالت اول: دوده سیاه، مات و خشک
اگر الکترود و نوک چینی شمع با یک لایه پودر سیاه، خشک و مخملی پوشیده شده باشد (به طوری که با کشیدن دستمال خشک، پودر سیاه پاک می شود)، شما با پدیده خام سوزی و دوده زدن روبه رو هستید. این وضعیت نشان می دهد که نسبت بنزین به هوا بیش از حد است یا جرقه ضعیف است و بنزین به طور کامل نمی سوزد. این مشکل معمولاً با تنظیم موتور، تعویض فیلترها یا اصلاح سنسورها بدون نیاز به باز کردن موتور حل می‌شود.
حالت دوم: لایه سیاه، براق، خیس و چرب
اگر نوک شمع پوشیده از یک جرم سیاه، براق و چرب است که با لمس کردن آن دستتان روغنی می شود و بوی بنزین هم نمی دهد، شمع دچار روغن زدگی شده است. این وضعیت جدی تر است؛ زیرا نشان می دهد آب بندی مکانیکی موتور در نقطه‌ای ضعیف شده و روغن روان کاری موتور به داخل محفظه احتراق راه پیدا کرده است.
رنگ شناسی شمع خودرو و اقدامات فوری
ظاهر شمع و علائمی که در حین رانندگی حس می کنید، علت مشکل را مشخص می کنند. وضعیت خودروی خود را با جدول زیر تطبیق دهید تا علت محتمل و درجه فوریت را بشناسید:
| وضعیت ظاهری سر شمع و علائم همراه | علت محتمل | خطر ادامه رانندگی | اقدام / درجه فوریت |
| رنگ قهوه‌ای روشن یا خاکستری مایل به کرم + کارکرد نرم موتور | احتراق استاندارد، سلامت موتور و مناسب بودن کد حرارتی شمع | خطری وجود ندارد؛ موتور در وضعیت استاندارد کار می‌کند |
سبز: خطر فوری ندارد ولی در سرویس دورهای بعدی بررسی شود. |
| دوده سیاه، خشک و پودری روی همه شمع‌ها + افزایش مصرف سوخت و دود سیاه | غنی بودن مخلوط سوخت (خرابی سنسور اکسیژن یا مپ) یا گرفتگی فیلتر هوا | افزایش مصرف بنزین، کاهش شتاب و کثیف شدن سنسور اکسیژن و کاتالیزور |
زرد: در چند روز آینده بررسی شود (بررسی سنسورها با دستگاه دیاگ و تعویض فیلتر هوا). |
| چرب بودن رزوه‌ها و بدنه بیرونی شمع + خشک بودن نوک الکترود | خشک شدن و نشت روغن از واشر درپوش سوپاپ به داخل چاهک شمع | نفوذ روغن به لاستیک وایر یا کوئل، برق دزدی و ریپ زدن موتور |
زرد: در چند روز آینده بررسی شود (تعویض واشر درپوش سوپاپ و تمیز کردن چاهک‌ها). |
| لایه سیاه، چرب و براق روی نوک الکترود + خروج دود آبی از اگزوز و کم شدن روغن | نفوذ روغن به سیلندر (فرسودگی لاستیک ساق سوپاپ یا ضعیف شدن رینگ پیستون) | تشکیل رسوب سخت کربنی روی پیستون و سوپاپ‌ها، افت توان موتور و آسیب به کاتالیزور |
نارنجی: فقط با سرعت کم و احتیاط، مستقیم تا نزدیک‌ترین تعمیرگاه بروید (انجام تست کمپرس). |
| شمع خیس با بوی تند بنزین + لرزش شدید موتور (سه کار کردن) و چراغ چک چشمک‌زن | قطع شدن جرقه همان سیلندر (سوختن کوئل یا وایر) و یا قفل کردن سوزن انژکتور در حالت باز | ورود بنزین خام به اگزوز، داغ شدن شدید و ذوب شدن شبکه داخلی کاتالیزور |
قرمز: رانندگی را ادامه ندهید؛ برای بررسی سیستم جرقه و سوخت در محل یا حمل خودرو کمک بگیرید. |
یک قاعده کلی: اگر پس از باز کردن شمع دیدید که سر آن خیس است، پیش از هر قضاوتی، از فاصله امن بوی آن را بررسی کنید و ببینید آیا دود خروجی از اگزوز سیاه است یا آبی مایل به خاکستری. خیسی همراه با بوی بنزین و دود سیاه مربوط به سیستم سوخت و جرقه است؛ اما خیسی چرب همراه با دود آبی از اگزوز و پایین رفتن سطح روغن در گیج، نشان دهنده سوختن روغن در داخل سیلندر است.
۵ علت اصلی دوده زدن و سیاه شدن خشک شمع
وقتی روی شمع دوده سیاه و خشک می نشیند، یعنی بنزین در داخل سیلندر به طور کامل نمی سوزد. پنج عامل اصلی این اتفاق عبارت‌اند از:
۱. غنی بودن مخلوط سوخت و هوا
برای اینکه بنزین بدون به جا گذاشتن دوده بسوزد، کامپیوتر خودرو باید نسبت دقیقی از هوا و بنزین را تنظیم کند. اگر به هر دلیلی میزان بنزین بیشتر از حد استاندارد شود (که در مکانیک به آن مخلوط غنی می گویند)، اکسیژن کافی برای سوزاندن تمام ذرات بنزین وجود نخواهد داشت و کربن نسوخته به شکل پودر سیاه روی شمع می نشیند.
شایع ترین دلایل غنی شدن سوخت عبارت‌اند از: خرابی سنسور اکسیژن (که روی لوله اگزوز بسته شده و میزان اکسیژن دود را گزارش می دهد)، ایراد در سنسور فشار و دمای هوای منیفولد (سنسور مپ)، خرابی سنسور دما آب (که باعث می شود کامپیوتر تصور کند موتور همیشه سرد است و سوخت بیشتری بپاشد) و یا چکه کردن و کثیفی سوزن های انژکتور.
۲. کثیفی و گرفتگی فیلتر هوا
حتی اگر سنسورها و انژکتورها سالم باشند، موتور برای سوزاندن بنزین به تنفس راحت نیاز دارد. اگر فیلتر هوای خودرو بیش از حد کثیف و پر از گرد و غبار شده باشد، جریان هوای ورودی به موتور محدود می‌شود. کم شدن هوا در کنار پاشش عادی بنزین، تعادل سوخت را به هم زده و باعث خام سوزی، کاهش کشش خودرو و سیاه شدن هر چهار شمع می شود.
۳. ضعف در سیستم جرقه زنی و نوسان برق خودرو
یک جرقه ضعیف نمی تواند مخلوط سوخت و هوا را به طور کامل مشتعل کند. ضعیف شدن کوئل، پوسیدگی و برق دزدی وایرهای شمع، یا بیش از حد باز شدن دهانه الکترود شمع (فیلر شمع) باعث می شود جرقه قدرت کافی نداشته باشد و شمع دوده بزند.
اما همیشه مقصر خود شمع یا وایر نیست؛ گاهی نوسان ولتاژ ناشی از سیستم شارژ باعث می شود کوئل نتواند قدرت کافی برای جرقه تولید کند. برای اینکه بی دلیل هزینه تعویض شمع و کوئل را ندهید، ابتدا مطمئن شوید که مشکل از باتری است یا دینام؛ زیرا دینام نیم سوز با تولید ولتاژ نامنظم، عمر بهترین شمع ها را هم کوتاه می کند.
۴. استفاده از شمع با کد حرارتی نامناسب (شمع بیش از حد سرد)
هر شمع خودرو دارای ویژگی مهمی به نام کد حرارتی است که نشان می دهد آن شمع با چه سرعتی گرمای حاصل از احتراق را به بدنه سرسیلندر منتقل می کند:
-
شمع گرم: گرما را در نوک خود نگه می دارد.
-
شمع سرد: گرما را به سرعت به سرسیلندر و آب رادیاتور منتقل می کند و نوک آن خنک تر می ماند.
برای اینکه دوده های طبیعی روی شمع بسوزند و شمع تمیز بماند، دمای نوک چینی شمع باید به محدوده دمای خود پاک کنندگی برسد. اگر برای یک موتور معمولی شهری، به اشتباه شمعی با کد حرارتی بیش از حد سرد ببندید، نوک شمع به دمای لازم برای سوزاندن دوده ها نمی رسد و در مدت کوتاهی سیاه می شود.
۵. رانندگی مداوم در مسافت های بسیار کوتاه و درجا کار کردن زیاد
در دقایق ابتدایی پس از روشن کردن موتور سرد، کامپیوتر خودرو به طور طبیعی بنزین بیشتری می پاشد تا موتور زودتر گرم شود. اگر الگوی استفاده شما از خودرو به شکلی است که هر روز فقط مسافت های بسیار کوتاه (چند دقیقه‌ای) را طی می کنید و قبل از گرم شدن کامل موتور آن را خاموش می کنید، و یا خودرو ساعت های طولانی درجا کار می کند، شمع ها فرصت کافی برای داغ شدن و سوزاندن رسوبات کربنی را پیدا نمی کنند و به تدریج دوده می گیرند.
۶ علت اصلی خیس و روغنی شدن شمع خودرو
زمانی که روی شمع چربی واقعی روغن موتور دیده می شود، بسته به اینکه روغن روی رزوه باشد یا روی نوک الکترود، یکی از شش قطعه زیر دچار نشتی یا فرسودگی شده است:
نشتی واشر درپوش سوپاپ ( کم‌هزینه‌ترین علت)
در بالاترین قسمت موتور، یک قاب فلزی یا پلاستیکی به نام «درپوش سوپاپ (قالپاق موتور)» قرار دارد که زیر آن یک واشر لاستیکی برای آب‌بندی تعبیه شده است. با گذشت زمان و در اثر گرمای موتور، این واشر خشک و ترک‌خورده می‌شود.
در نتیجه، روغن موتور از بالای سرسیلندر نشت کرده و به داخل گودال (چاهک) شمع ها سرازیر می شود. در این حالت، تا وقتی شمع بسته است، روغن به داخل سیلندر نمی رود؛ بلکه فقط دور بدنه بیرونی شمع و سرِ وایر را چرب می‌کند و وقتی مکانیک شمع را باز می کند، روغن جمع شده در چاهک روی رزوه ها می ریزد. این مشکل یک نشتی بیرونی است و با تعویض واشر درپوش سوپاپ به سادگی برطرف می شود.
فرسودگی لاستیک ساق سوپاپ
در داخل سرسیلندر، سوپاپ های هوا و دود مدام بالا و پایین می روند تا موتور تنفس کند. برای اینکه روغن موجود در بالای سرسیلندر از کنار میله سوپاپ ها به داخل اتاقک احتراق چکه نکند، قطعات لاستیکی کوچکی به نام لاستیک ساق سوپاپ (کاسه نمد گاید سوپاپ) روی آن ها قرار دارد.
وقتی این لاستیک ها در اثر عمر زیاد یا داغ شدن موتور خشک و گشاد می شوند، پس از خاموش کردن ماشین در شب، چند قطره روغن از کنار ساق سوپاپ به داخل سیلندر و روی شمع چکه می کند.
-
نشانه کلیدی برای تشخیص: در خرابی لاستیک ساق سوپاپ، معمولا هنگام اولین استارت صبحگاهی (یا پس از چند ساعت توقف)، برای چند ثانیه دود آبی از اگزوز خارج می شود و پس از گرم شدن موتور دود قطع می‌گردد.
خرابی و ضعیف شدن رینگ های پیستون (روغن سوزی از پایین موتور)
این مورد یکی از جدی ترین دلایل روغنی شدن نوک شمع است. به دور هر پیستون که در داخل استوانه سیلندر بالا و پایین می رود، حلقه های فنری فلزی به نام رینگ پیستون قرار دارند. وظیفه رینگ روغن این است که روغن پاشیده شده به دیواره سیلندر را به سمت پایین (داخل کارتر) جارو کند و نگذارد روغن به بالای پیستون و سر شمع برسد.
اگر رینگ های پیستون در اثر کارکرد بالا، تعویض دیرهنگام روغن موتور یا داغ شدن بیش از حد موتور ضعیف، شکسته یا قفل شوند، روغن به بالای پیستون نفوذ کرده و در هر کورس احتراق می سوزد. این حالت باعث چرب و زغالی شدن شدید نوک شمع، کم شدن مداوم سطح روغن موتور و خروج دود آبی از اگزوز (به ویژه هنگام گاز دادن و دور گرفتن موتور) می شود.
گرفتگی سوپاپ تهویه کارتر و حبس شدن بخار روغن
در حین کارکرد موتور، در فضای پایینی موتور (کارتر) بخارات داغ روغن و گازهای پرفشار جمع می شوند. قطعه‌ای کوچک و ارزان‌قیمت به نام سوپاپ تهویه کارتر (شیر بخار روغن یا PCV) وظیفه دارد این بخارات را به صورت کنترل شده به مسیر ورودی هوا بفرستد تا بسوزند و فشار داخل موتور بالا نرود.
اگر این سوپاپ در اثر جرم روغن کیپ و مسدود شود، فشار گاز در داخل موتور به شدت بالا می رود و روغن را با زور از کنار رینگ ها و لاستیک های سوپاپ به داخل سیلندر و روی شمع ها هل می دهد؛ و اگر در حالت کاملا باز گیر کند، حجم زیادی از روغن را مستقیماً به داخل منیفولد هوا می مکد و همه شمع ها را چرب می کند.
آسیب دیدگی یا سوختن واشر سرسیلندر
واشر سرسیلندر صفحه ای آب بند است که بین بلوک سیلندر (نیم موتور پایین) و سرسیلندر (بخش بالایی موتور) قرار می گیرد و کانال های آب رادیاتور، کانال های روغن پرفشار و اتاقک احتراق را از هم جدا نگه می دارد. اگر واشر سرسیلندر در نقطه بین کانال روغن و دیواره سیلندر بسوزد یا بپوسد، روغن موتور به داخل آن سیلندر نشت کرده و شمع همان خانه را چرب می کند (که اغلب با علائم دیگری مثل گرم کردن موتور، کم شدن آب رادیاتور یا تغییر رنگ روغن به حالت شیری رنگ همراه است).
خط افتادن دیواره سیلندر یا آسیب به پیستون
در موارد شدیدتر، اگر موتور بدون روغن یا بدون آب کار کرده باشد، یا تکه فلزی در سیلندر شکسته باشد، روی دیواره صیقلی سیلندر خراش های عمودی عمیق می افتد و یا لبه پیستون آسیب می بیند. در این حالت، حتی اگر رینگ پیستون سالم باشد، روغن از داخل شیارهای عمیق دیواره سیلندر عبور کرده و شمع را به طور مداوم غرق در روغن می کند که رفع آن نیازمند باز شدن موتور و تراشکاری سیلندر است.
چگونه مکانیک علت روغنی شدن شمع را تشخیص می دهد؟
اگر نوک الکترود شمع روغنی است، برای اینکه مشخص شود آیا مشکل از بالای موتور است (لاستیک ساق سوپاپ که با هزینه کمتری تعمیر می شود) یا از پایین موتور (رینگ پیستون که نیاز به باز کردن کامل موتور دارد)، مکانیک از یک روش استاندارد به نام تست کمپرس خشک و تر استفاده می کند:
-
تست کمپرس خشک (مرحله اول): زمانی که موتور گرم است، مکانیک فیوز یا رله پمپ بنزین و کوئل را قطع می کند، شمع ها را باز می نماید و یک ساعت فشارسنج (گیج کمپرس سنج) را به جای شمع روی سیلندر می‌بندد. سپس چند ثانیه استارت زده می شود تا حداکثر فشار فشرده سازی هوا در داخل آن سیلندر روی ساعت خوانده شود. اگر فشار به طور محسوسی کمتر از حد مجاز دفترچه آن موتور باشد، یعنی فشار از جایی فرار می کند.
-
تست کمپرس تر (مرحله دوم و تعیین کننده): برای فهمیدن اینکه فرار فشار از رینگ پیستون است یا از سوپاپ‌ها، مکانیک به اندازه یک قاشق چای خوری روغن موتور تمیز از سوراخ شمع به روی پیستون می ریزد و بلافاصله دوباره تست کمپرس می گیرد:
-
اگر فشار ساعت به شدت بالا رفت: روغن ریخته شده به طور موقت درز بین رینگ و دیواره سیلندر را آب بندی کرده است؛ این یعنی مقصر اصلی ضعیف شدن رینگ های پیستون و سیلندر است.
-
اگر فشار تغییر محسوسی نکرد: یعنی رینگ ها سالم هستند و مشکل از آب بندی نبودن سوپاپ ها، گشاد شدن گاید و لاستیک ساق سوپاپ یا واشر سرسیلندر است.
-
خطرات رانندگی با شمع خیس یا دوده زده
ادامه دادن به رانندگی زمانی که شمع ها سیاه یا خیس شده‌اند و موتور با لرزش کار می کند، علاوه بر هدر دادن بنزین، دو آسیب پرهزینه به خودرو وارد می کند:
خطر ذوب شدن کاتالیزور در اثر شمع خیس و احتراق ناقص
وقتی نوک شمع با لایه ضخیمی از دوده، روغن یا بنزین پوشانده می‌شود، جرقه قطع شده و آن سیلندر از کار می‌افتد (اصطلاحاً موتور سه کار می‌کند، به شدت می‌لرزد و چراغ چک شروع به چشمک زدن می‌کند).
-
چرا در این حالت نباید به رانندگی ادامه داد؟ وقتی شمع جرقه نمی‌زند، سوزن انژکتور همچنان در هر دور چرخش موتور، بنزین خام را به داخل آن سیلندر خاموش می‌پاشد. این بنزین نسوخته به همراه هوا از دریچه سوپاپ دود خارج شده و مستقیم وارد لوله اگزوز و مخزن کاتالیزور می شود. از آنجا که شبکه سفالی داخل کاتالیزور بسیار داغ است، بنزین خام در داخل کاتالیزور مشتعل می شود! این احتراق در اگزوز، دمای کاتالیزور را از حد تحمل آن فراتر برده و باعث ذوب شدن، خرد شدن و کیپ شدن شبکه گران قیمت کاتالیزور و مسدود شدن راه خروج دود موتور می شود.
باور غلط تمیز کردن شمع با سمباده یا برس سیمی زبر!
یک عادت قدیمی و اشتباه در برخی تعمیرگاه ها وجود دارد که وقتی شمع دوده می‌زند، نوک الکترود و چینی آن را با سمباده زبر یا فرچه سیمی خشن می تراشند تا سفید شود!
-
چرا این کار شمع را خراب می کند؟
-
در شمع های نسل جدید (مانند شمع های سوزنی پلاتینیوم و ایریدیوم)، یک لایه بسیار نازک از فلز گران بها روی نوک الکترود قرار دارد؛ کشیدن سمباده یا برس سیمی زبر، این روکش را در چند ثانیه می تراشد و عمر شمع را از بین می برد.
-
کشیدن سمباده روی بخش سفید رنگ و لعابیِ شمع (عایق چینی سر شمع)، لعاب صیقلی آن را خش دار و زبر می کند. پس از بستن شمع، دوده و ذرات فلز سمباده در داخل این خش های ریز جمع می شوند و یک خط رسانا روی چینی می سازند؛ در نتیجه برق به جای پریدن از نوک الکترود، از روی بدنه چینی به فلز سرسیلندر فرار می‌کند (پدیده نشت جرقه).
-
-
روش درست تمیز کردن شمع دوده‌زده: اگر شمع سالم است و فقط به دلیل گرفتگی فیلتر هوا یا خرابی یک سنسور دوده خشک گرفته است، باید تنها با اسپری شستشوی انژکتور یا کاربراتورشور و یک مسواک یا پارچه بدون پرز تمیز و خشک شود (بدون خراشیدن چینی و الکترود). البته تا زمانی که علت اصلی خام سوزی یا نشت روغن برطرف نشود، تمیز کردن یا حتی تعویض شمع فقط یک مسکن چند روزه خواهد بود.
مشکلات رایج شمع در خودروهای ایرانی
در خودروهای پرتیراژ بازار ایران، طراحی سرسیلندر در برخی موتورها باعث بروز مشکلات خاصی در بخش شمع ها می شود:
جمع شدن روغن در چاهک شمع موتورهای ۱۶ سوپاپ
در موتورهای ۱۶ سوپاپ رایج در ایران، یعنی موتور TU5 (در پژو ۲۰۶ تیپ ۵، ۲۰۷، رانا و پارس)، موتور ملی EF7 (در سمند، سورن و دنا) و موتور K4M (در تندر ۹۰ و ساندرو)، شمع ها در کنار موتور قرار ندارند؛ بلکه در کف چهار چاهک (لوله) بسیار عمیق در وسط سرسیلندر و دقیقاً بین دو میل سوپاپ نشسته اند.
در این موتورها، به محض اینکه واشرهای لاستیکی درپوش سوپاپ خشک شوند، روغن موتور به داخل این چاهک های عمیق نشت می کند و شمع را از بیرون در یک حوضچه روغن غرق می نماید! این روغن داغ، لاستیکِ انتهای کوئل (بوت کوئل) را فاسد و نرم می کند و باعث فرار جرقه، ریپ زدن شدید خودرو در هنگام شتاب گیری و در نهایت سوختن کوئل می شود. بنابراین در این خودروها، در هر سرویس دورهای باید خشک بودن داخل چاهک های شمع بررسی شود.
مکان قرارگیری تصویر: [نمای بالای موتور ۱۶ سوپاپ TU5 یا EF7 پس از برداشتن کوئل که جمع شدن روغن نشت‌کرده از واشر درپوش سوپاپ را در داخل چاهک عمیق شمع نشان می‌دهد]
خشک شدن لاستیک ساق سوپاپ در موتورهای خانواده پژو ۴۰۵ و سمند (XU7)
در موتورهای ۸ سوپاپ خانواده پژو ۴۰۵، پژو پارس و سمند معمولی (موتور XU7)، به دلیل دمای کاری نسبتاً بالای سرسیلندر، خشک و شکننده شدن لاستیک های ساق سوپاپ پس از چند سال کارکرد بسیار شایع است. اگر در این خودروها مشاهده کردید که شمع ها به مرور زمان لایه‌ای از جرم روغنی می گیرند و خودرو فقط در استارت اول صبح دود آبی خارج می کند (بدون اینکه در دورهای بالا دود دائمی داشته باشد یا کمپرس موتور افت کرده باشد)، در بیشتر موارد مشکل با تعویض لاستیک های ساق سوپاپ و سرویس سرسیلندر، بدون نیاز به باز کردن پیستون ها برطرف می شود.
چه زمانی باید از مکانیک کمک بگیریم؟
سیاه شدن یا روغنی شدن شمع خودرو، یک پیام فنی روشن است که با تفکیک دقیق آن می توان از هزینه های اشتباه جلوگیری کرد. همان طور که در این راهنما بررسی کردیم، دوده سیاه و خشک نشان دهنده به هم خوردن نسبت سوخت و هوا یا ضعف جرقه زنی است؛ چرب بودن رزوه های شمع نشانه نشت ساده از واشر درپوش سوپاپ است؛ و چرب بودن نوک الکترود به معنای نفوذ روغن به داخل اتاقک احتراق است که باید با تست کمپرس ریشه یابی شود.
اگر خودروی شما دچار لرزش، ریپ زدن، افت شتاب، خروج دود سیاه یا آبی از اگزوز و یا روشن شدن چراغ چک شده است، ادامه دادن به رانندگی می تواند به سوختن کوئل و ذوب شدن کاتالیزور منجر شود. شما می توانید در هر ساعت از شبانه روز از طریق سامانه امداد جت درخواست خود را ثبت کنید تا نزدیک ترین امدادگر یا مکانیک سیار همکار در منطقه شما به موقعیتتان اعزام شود. همکاران ما با استفاده از دستگاه عیب یاب (دیاگ) و تجهیزات تست موتور، سلامت سنسورها، کوئل، انژکتورها و وضعیت شمع ها را بررسی می کنند؛ خدماتی مانند تعویض شمع و وایر، تعویض کوئل، رفع نشتی واشر درپوش سوپاپ و تمیز کردن چاهک شمع ها را در همان محل انجام می دهند و در صورت نیاز به تعمیرات تخصصی سرسیلندر و موتور، خودروی شما را به صورت ایمن به تعمیرگاه منتقل می‌کنند